Normale bloeddruk: wat zeggen je waarden?

Je bloeddruk is de druk van het bloed tegen de wanden van je bloedvaten. Een uitslag bestaat altijd uit twee getallen, gemeten in mmHg (millimeter kwik).

• Bovendruk (systolisch): de druk op het moment dat je hart samentrekt en bloed je lichaam in pompt. Dit is het eerste, hoogste getal.
• Onderdruk (diastolisch): de druk tussen twee hartslagen in, als je hart ontspant. Dit is het tweede getal.

Staat er 128/82, dan is je bovendruk 128 en je onderdruk 82. Je bloeddruk verschilt van meting tot meting. Daarom zegt één meting nooit alles en wordt bij een hoge uitslag altijd opnieuw gemeten.

Normale en te hoge bloeddruk

Dit zijn de grenzen die de Hartstichting aanhoudt. Bovendruk en onderdruk worden elk apart beoordeeld.

Thuis gemeten of bij de huisarts

Bij de huisarts geldt een bloeddruk onder de 140/90 als goed. Meet je zelf thuis, dan geldt een gemiddelde onder de 135/85 als goed. Thuis ligt de bloeddruk volgens Thuisarts gemiddeld zo'n 5 punten lager. Sommige mensen meten thuis zelfs veel lager, waarschijnlijk omdat ze bij de dokter gespannen zijn zonder het te merken. Dat heet het witte-jassen-effect.

Een voorbeeld

Staat er op je uitslag 146/88, dan is je bovendruk verhoogd en je onderdruk normaal. Eén zo'n meting is geen reden tot schrik. Meet opnieuw. Blijft je bovendruk boven de 140, meet dan een week lang elke ochtend en avond. Is hij dan nog steeds hoog, neem dan contact op met je huisarts.

Veel mensen zoeken naar een bloeddruktabel per leeftijd. Zo'n tabel geven de Hartstichting en Thuisarts niet voor volwassenen. De grens voor een goede bloeddruk is voor een 30-jarige en een 65-jarige gelijk.

Wat wel verandert met de leeftijd:

• Vanaf je 40e neemt de kans op een hoge bloeddruk toe. Daarom adviseert de Hartstichting om vanaf die leeftijd elk jaar te meten.
• Boven de 70 kijken artsen soms wat ruimer. Volgens Thuisarts spreekt men bij 70-plussers pas van een hoge bloeddruk als de bovendruk vaak 150 of hoger is. De Hartstichting houdt ook boven de 70 de grens van 140/90 aan. Wat voor jou geldt, bespreek je met je huisarts.

Ouder worden maakt een hoge bloeddruk dus waarschijnlijker, maar niet normaler. Een hoge uitslag op je 60e is net zo goed een reden om er iets mee te doen.

Meestal merk je niets van een hoge bloeddruk. Volgens de Hartstichting heeft ongeveer een derde van de Nederlanders een hoge bloeddruk zonder het te weten. Alleen bij een zeer hoge bloeddruk kun je last krijgen van duizeligheid, wazig zien, hoofdpijn of misselijkheid.

Bel direct 112 bij

• pijn op de borst;
• plotselinge, hevige pijn tussen je schouders;
• ernstige benauwdheid;
• een verlamde arm of been, een scheve mond of plotseling niet meer kunnen praten.

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsenpost bij

• een bovendruk hoger dan 180 met klachten zoals hoofdpijn, erge duizeligheid of benauwdheid;
• een bovendruk hoger dan 200 die hoger is dan je gewend bent en bij herhaald meten hoog blijft;
• een bovendruk lager dan 90.

Een hoge uitslag betekent niet meteen dat je medicijnen nodig hebt. Zo gaat het meestal:

1. Opnieuw meten. Bij een bovendruk tussen 140 en 180 meet je opnieuw. Blijft hij boven de 140, meet dan een week lang elke ochtend en avond. Bij 180 of hoger meet je nog 3 keer, met 5 minuten pauze ertussen. Is hij dan nog steeds 180 of hoger, bel dan dezelfde dag je huisarts.
2. Je huisarts meet vaker. De huisarts of praktijkondersteuner meet meerdere keren, de eerste keer aan beide armen. Soms krijg je een 24-uursmeter mee, of spreek je af dat je een week thuis meet.
3. Je hele risico bekijken. Je huisarts laat vaak ook je nierfunctie, bloedsuiker en cholesterol bepalen en rekent daarmee je risico op hart- en vaatziekten uit.
4. Leefstijl aanpassen. Stoppen met roken, meer bewegen, minder zout en geen alcohol zijn de eerste stappen.
5. Soms medicijnen. Of dat nodig is, hangt af van je totale risico. Volgens Thuisarts zijn ze vaak nodig bij een zeer groot risico of een bovendruk boven de 180. Stop nooit op eigen houtje met bloeddrukmedicijnen.

Waarom dit ertoe doet: loop je jaren rond met een hoge bloeddruk, dan heb je meer kans op een hartinfarct, beroerte of hartfalen.

Wil je zelf thuis je bloeddruk meten, dan geeft Thuisarts deze instructies:

1. Gebruik een meter met een band om je bovenarm. Polsmeters meten minder nauwkeurig.
2. Een half uur ervoor: niet roken, geen koffie en geen zware inspanning, zoals sporten, zwaar werk of een koude douche.
3. Ga rechtop op een stoel zitten met je benen naast elkaar en rust eerst minstens 5 minuten, zonder te praten.
4. Meet, en meet na 2 minuten nog een keer. Schrijf beide uitslagen op, met datum en tijd.
5. Meet 5 dagen lang, één keer 's ochtends en één keer 's avonds, en reken het gemiddelde uit.

Verschillen tussen metingen zijn normaal. Een losse hoge meting, bijvoorbeeld 160/100, is niet ernstig. Meet dan een maand lang op verschillende momenten opnieuw, steeds na even rustig zitten. Blijft je bovendruk rond de 160, ga dan naar je huisarts. Zijn je waarden goed, dan is daarna één keer per maand meten meestal genoeg.

Bij een bloeddrukmeting zie je meestal ook je polsslag: het aantal hartslagen per minuut. Volgens de Hartstichting ligt een normale hartslag in rust bij volwassenen tussen de 60 en 100 slagen per minuut.

Een hartslag onder de 60 heet laag, boven de 100 hoog. Dat hoeft geen probleem te zijn: bij sporters is een lage rusthartslag vaak normaal, en tijdens je slaap zakt je hartslag ook vaak onder de 60. Neem contact op met je huisarts als je hartslag langere tijd onregelmatig, erg hoog of erg laag is, of als je klachten hebt zoals duizeligheid, flauwvallen, benauwdheid of pijn op de borst.

Je hoeft niet naar de praktijk. Ik kom bij je thuis en meet je bloeddruk en polsslag aan je eigen keukentafel, met een professionele bloeddrukmeter. In je vertrouwde omgeving speelt het witte-jassen-effect vaak minder mee.

De uitslag zie je meteen, en ik bespreek direct met je wat de getallen betekenen. Je bloeddruk bekijk ik samen met de andere metingen uit het complete onderzoek aan huis, zoals je cholesterol en bloedsuiker, want samen zeggen die meer over je hart en bloedvaten dan één getal.

Een meting is signalerend, geen diagnose. Is je bloeddruk verhoogd, dan adviseer ik je om contact op te nemen met je huisarts. Je krijgt een schriftelijk overzicht dat je kunt bewaren en meenemen.

Met je leefstijl kun je je bloeddruk vaak al flink beïnvloeden. Dit zijn de adviezen van de Hartstichting en Thuisarts:

• Stop met roken. Dat is de belangrijkste stap. Je huisarts kan je daarbij helpen.
• Eet niet meer dan 6 gram zout per dag. Kook met kruiden in plaats van zout.
• Eet elke dag 250 gram groente en 2 stuks fruit.
• Beweeg elke dag een half uur stevig, zoals wandelen, fietsen of zwemmen. Thuisarts noemt minimaal 2,5 uur per week. Sta elk half uur even op als je lang zit.
• Drink liever geen alcohol. Alcohol verhoogt je bloeddruk, zeker boven de 2 glazen per dag.
• Beperk drop en zoethoutthee. Die kunnen je bloeddruk verhogen.
• Val af als je overgewicht hebt, vooral buikvet. Kies voor blijvend gezonder eten en geen crashdieet.
• Verminder stress, eventueel met hulp van je huisarts.