Saturatie: wat zegt je zuurstofgehalte in het bloed?

Je bloed vervoert zuurstof van je longen naar de rest van je lichaam. Saturatie geeft aan hoeveel procent van je bloed op dat moment zuurstof bij zich draagt. Op een meter of uitslag zie je het vaak als SpO₂.

Je meet het met een saturatiemeter: een klemmetje op je vingertop. Na een paar seconden zie je twee getallen: je zuurstofpercentage en je hartslag. De meter heeft daarvoor het pulseren van je bloed nodig. Zonder goed hartslagsignaal is de uitslag niet betrouwbaar.

Een saturatiemeter is iets anders dan een bloedgasonderzoek. Dat is een bloedtest uit een slagader, die vooral wordt gedaan bij mensen die extra zuurstof gebruiken.

Dit zijn de grenzen die het Longfonds en de Hartstichting aanhouden:

Een voorbeeld. Zie je op de meter 93% en voel je je goed, meet dan na tien minuten opnieuw aan een andere vinger. Komt de waarde nu op 96% uit, dan was de eerste meting waarschijnlijk niet goed. Blijft hij onder de 95%, bespreek dat dan met je huisarts.

Heb je een longziekte zoals COPD, dan bepaalt je arts welke waarde voor jou normaal is. Bij COPD liggen de streefwaarden lager dan bij gezonde mensen.

De meter laat ook je hartslag zien. In rust ligt die bij volwassenen meestal tussen de 60 en 100 slagen per minuut.

Saturatie 95% valt binnen de normale grenzen van 95 tot 100%. Een hogere waarde is niet per se beter.

Saturatie 92% is lager dan normaal, maar volgens het Longfonds geen directe reden tot zorg. Bij mensen met een longziekte, zoals longemfyseem of longfibrose, is 92% vaak niet abnormaal.

Je zoekt misschien naar een aparte grens voor ouderen. De Nederlandse bronnen die ik heb gebruikt noemen die niet. Wat telt is je eigen situatie: heb je een longziekte, hoe voel je je en hoe was je waarde eerder. Twijfel je over een waarde van 92%, laat je huisarts dan meekijken. Die weet welke waarde bij jou past.

Onder de 90% krijgen je weefsels en organen minder zuurstof. Hoe ernstig dat is, hangt af van hoe lang het duurt en hoe je je voelt.

Let op: een lage saturatie voel je niet altijd. Bij COVID-19 zien huisartsen regelmatig mensen met een lage saturatie die niet benauwd lijken. Een meting kan dan helpen. Bij iemand die ziek is van COVID-19 overleggen huisartsen met het ziekenhuis bij een saturatie van 92 tot 94% of lager.

Wat te doen bij een lage waarde

1. Meet opnieuw. Ga rustig zitten en meet na tien minuten aan een andere vinger.
2. Blijft de waarde onder de 95%, neem dan contact op met je huisarts.
3. Ben je ineens erg benauwd, bel dan de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Die beslist of je naar de spoedeisende hulp moet.

Direct 112 bellen

Thuisarts noemt bij astma en COPD deze signalen om meteen 112 te bellen:

• je bent zo moe dat je bijna niet meer kunt ademen;
• je reageert niet of bijna niet als iemand iets tegen je zegt;
• je huid wordt blauw-paars.

Een saturatiemeter is gevoelig voor de omstandigheden. Een te lage uitslag is dus niet altijd een te laag zuurstofgehalte. Dit kan de meting verstoren:

• Nagellak. Die maakt de uitslag onbetrouwbaar.
• Koude vingers. Warm ze eerst op.
• Bewegen of net inspanning. Meet binnen en in rust.
• Een zwak of verspringend hartslagsignaal. Springt de hartslag op de meter steeds heen en weer, dan werkt de meting waarschijnlijk niet goed.
• Een slechte doorbloeding. De vingermeting werkt dan vaak niet goed. Zorgverleners meten dan soms aan het oor of op het voorhoofd.
• De meter zelf. Niet elk apparaat is even betrouwbaar, ook niet in een smartwatch of sporthorloge.

Bij gezonde mensen is de saturatie meestal gewoon goed. Een meting geeft dan vooral een vertrekpunt, zodat je later weet wat voor jou normaal is.

Extra zinvol is het als je:

• een longziekte hebt, zoals COPD, astma, longemfyseem of longfibrose;
• een luchtweginfectie hebt (gehad) en je niet goed voelt;
• wilt weten of de waarde van je eigen meter of smartwatch klopt.

Longartsen raden niet iedereen aan om zelf thuis te meten. Raak je snel ongerust van getallen, laat het dan liever door een zorgverlener doen. Wordt zelf meten je wel aangeraden, dan legt je arts uit welke waarde voor jou te laag is en wat je dan doet.

Je hoeft er de deur niet voor uit. Ik kom bij je thuis en meet je saturatie aan de keukentafel, met een saturatiemeter op je vingertop. Geen prik en geen voorbereiding. Dezelfde meter laat ook je hartslag zien.

Binnen een paar seconden staat de uitslag op het display. Ik bespreek meteen met je wat je waarde betekent, samen met je bloeddruk en de andere metingen uit het complete onderzoek aan huis.

De meting is signalerend en geen diagnose. Is je waarde afwijkend, dan adviseer ik je om contact op te nemen met je huisarts, en kun je het schriftelijk overzicht meenemen.

Heb je zelf een saturatiemeter, dan haal je met deze stappen een betrouwbaardere waarde:

1. Zit eerst 15 minuten rustig, binnen.
2. Haal nagellak weg en warm koude vingers op.
3. Gebruik je wijsvinger of middelvinger.
4. Meet 30 tot 60 seconden en neem de waarde die het vaakst terugkomt.
5. Kijk naar het hartslagsignaal. Gebruik de waarde alleen als de meter een sterk en rustig signaal toont.
6. Is de waarde lager dan 95%, meet dan na tien minuten opnieuw aan een andere vinger.

Hecht niet te veel waarde aan één losse meting, zeker niet van een smartwatch. Kijk liever naar hoe je je voelt en hoe je waarde zich over een paar dagen ontwikkelt.